ಓ! ತಾಯಿ, ಮಾತಾಯಿ ಮೇಲೆತ್ತು ಮುಖವನ್ನು ದೈನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಕಂಗಳನು ಮಿಟುಕಿಸೌ! ಕವಿಯ ಕಣ್ತೆರೆದು ನೊಡಿಲ್ಲಿ; ಆವ ಶತಮಾನಗಳ ಲಾಭ ಹಾನಿಯ ಲೆಕ್ಕವನು ಗುಣಿಸಿ ತಣಿಯುತಿಹೆ! ಶಿರಬಾಗಿದಾರಿಗೌ? ಅಚಲಳಾದುದಕೇನು- ಕಾರಣಂ? ಮೊಗದೊಳೇಕೀ ಚಿಂತೆ? ಸಂಸಾರ ನಿಸ್ಸಾರ ಮೆಂಬೆಯಾ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ? ಅಲ್ಲದೊಡೆ- ಮೊಮ್ಮಗನ ಮದುವೆಯಾಗಿ...

ನೀನೆನ್ನ ಹೊಸತಿಲಿಗೆ ದುಃಖದೊಲು ಬಂದರೂ ನನ್ನ ತೋಳ್-ತಳ್ಕೆಯಲಿ ಹಿಡಿಯುವಾಸೆ; ನಿನ್ನ ಶ್ರೀಮುಖದಲ್ಲಿ ಇರುಳ ಕುರುಳಿನ ಛಾಯೆ ಇಳಿದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವಾಸೆ. ನಿನ್ನ ತೋಳಿನ ಬಲದ ಮರಣ ವಜ್ರಾಘಾತ ಬಂದರೂ ಈ ಬಾಳು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಲಿ; ಎದೆಯ ಒಳಗೂಡಿನಲಿ ನೋ...

ಹುಟ್ಟಿದಾಗಳೇ ವೀಳ್ಯವೆತ್ತಿದನು ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಭರತ ತಿಂದ ತಂಬುಲದ ಹಾಗೆ ಉಗುಳಿದನು ತನುವ ರಸಿಕ ವಿರತ. ಎಂದು ಹೋದನೋ ಎಂದು ಇದ್ದನೋ ಲೇಖ ಅಡಗಿ ಇಹುದು ನೆಲದ ನರುಗಂಪಿನಂತೆ ನೆಲೆಸಿದಾ ಕೀರ್ತಿ ಇಡಿಗಿ ಇಹುದು. ಭರತ ಖಂಡವಿದು, ಭಾರತೀಯ ಸಂ- -ತತಿಯು ಅ...

ಒಮ್ಮೆ ಗುರುವಿಗೆ ಆಪತ್ಕಾಲ ಬಂದಿತು. ಕಡು ಬಡತನ, ರೋಗ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು ಗುರುಗಳು. ಮಳೆ ಗಾಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಹೋದ ಜೋಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರು. ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟಿಲ್ಲದೆ, ರೋಗಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯವಿಲ್ಲದೆ ಗುರು ಸಾಯುವ ಶೆಯ್ಯಯಲ್ಲಿದ್ದರು...

ಕಲ್ಪನೆಯರಂಕೆಗಳ ಭಾರವನು ಬಲ್ಲೆಯೋ? ತೂಗಿ ತಾಗದ ಗಾಳಿ ಗೋಪುರದ ತುದಿಗೇರಿ ಬಾಗಿ ಬಾಗದ ಭವ್ಯ ಮೂರುತಿಯ ಮನಸೇರಿ ಕಲ್ಪ ಕಲ್ಪಾಂತರದ ಕತೆ ಹೇಳ ಬಲ್ಲೆಯೋ? ಪುಣ್ಯ ಪಾಪವ ತಿಕ್ಕಿ ಹೊಸೆದು ಬತ್ತಿಯ ಮಾಡಿ ಪೂರ್ಣ ಪಾವನ ಸ್ವರ್ಣ ರೇಣುವಿನ ತೈಲದಲಿ ಪ್ರಾಣವನ...

ಹೊಸನಡತೆ ನೀನಾದೆ, ನಾ ಬಡವನಾದೆ! ಮೊನ್ನೆ, ಬಲುದಿನವಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನೊಲುಮೆಯೆಲ್ಲ ತುಂಬಿ ತುಳುಕಾಡುವುದು ಮಡುವಾಗಿ ಮೀರಿ, ನಂಬಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಾದ ನನ್ನೆದೆಯೊಳೂರಿ. ಊರುವುದು ಬೇರೊಂದನೆಣಿಸದೆಯೆ ಮನದೆ, ಬೀರಿದೆನು ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಸಾಕಿವನಿಗೆನದೆ. ಏನು ಸುಖದ...

ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚತುರ್ದಂತನೆಂಬ ಮಹಾ ಗಜವಿತ್ತು. ಅದು ಒ೦ದು ಹಿಂಡಿಗೆ ಸಲಗವಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಆನೆಯ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ದೊಡ್ಡ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯು ಬಂದು, ಮಳೆಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದುವು. ಕೆರೆಗಳು, ಮಡುಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಒಣಗಿ ಹೋದುವು. ಆಗ ಆನ...

೧ ಇಂದು ನಾನು ಧನ್ಯನು! ನನ್ನ ತುಟಿಯೊಳುಕ್ಕಿ ಬಂದ ಮುಗುಳುನಗೆಗೆ ಮಾರುನುಡಿ ದೊರಕಿತಹಾ ನಿನ್ನ ಧರದಿ ಚಿಗುರುತಿರಲು ನಗೆಯ ಕುಡಿ! ಇಷ್ಟು ದಿನವು ನಿನ್ನ ತುಟಿಯ ಬಿಗಿದಿದ್ದಿತು ದುಗುಡವು! ಇಂದೇತಕೊ ಅದು ಸಡಿಲಿತು ಚೆದರಿತೆಲ್ಲ ಮೋಡವು! ನಮ್ಮ ನಗೆಯ ...

ಹಸಿದು ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಕುಸಿದು ಬಾಯಿ ಬಿಡುವ ಜನರ ಕರುಳು ಸುಡುವ ಒಡಲ ಬೆಂಕಿ ಕೆರಳಿ, ಬಾನಿನುದ್ದ ಎದ್ದು, ಉರಿಯುತಿರಲು, ಅವರ ಬಾಯಿ ಯಿಂದ ಬೀಸಿ ಬರುವ ಬೆಚ್ಚ ನುಸಿರು, ಕಿಡಿಗಳನ್ನುಗುಳಿತು. ಇಂಥ ಕಿಡಿಯನೊಂದು ಎನ್ನ ಒಡಲು ಒಳಗೆ ಧರಿಸಿತು. ಬೀ...

ಈ ವಿದ್ಯಾಲಯದುತ್ಸವ ಸಮಯದಿ ಕಾಣಿಕೆಯಿದನೊಪ್ಪಿಸುವೆನು ವಿನಯದಿ ಸವಿನೆನಪಿನ ಕಂಪಿಡಿದೀ ನುಡಿಯ ಹಾಸುವೆ ನಾ ವಾಣಿಗೆ ನಡೆಮಡಿಯ. ಅಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತೀ ಕವಿಚೈತನ್ಯ ಅದಕಾಯಿತು ಪರಭಾಷಾಸ್ತನ್ಯ ನಾಡತಾಯಿ ನಿರ್ಬಲೆ ನಿರ್ದುಗ್ಧೆ ಆಂಗ್ಲವಾಣಿ ವಿಜ್ಞಾನಸುದುಗ್ಧೆ...

(ದುಡ್ಡೇ ಧರ್ಮ, ದುಡ್ಡೇ ನೀತಿ, ದುಡ್ಡೇ ನ್ಯಾಯ, ದುಡ್ಡೇ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ. ದುಡ್ಡಿಗಾಗಿ ಯಾವ ಹೇಸಿಕೆಲಕಕ್ಕೂ ಹಿಂಜರಿಯದ ಕೆಲವು ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾರ್ಥ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ, ದುರಾಶೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕಾಗಿ, ಹೊತ್ತು ಸಾಧಿಸಿ ಕತ್ತೆಯ ಕಾಲನ್ನು ಕೂಡ ಹಿಡಿದು ಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು...

ಕತ್ತಲ್ಗಡಲ ತಳದಲಿತ್ತು ಲೋಕ. ಕೋಟಿ ತಾರೆಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಗಗನತಲ, ನಿಶಾಸುಂದರಿಯ ವಜ್ರಖಚಿತ ನೀಲಾಂಬರದ, ಹರಡಿದ ಸೆರಗಿನಂತೆ ಶೋಭಿಸಿತ್ತು. ನೀರವ! ನಿಶ್ಚಲ! ಅನಿಲನು ಕೂಡ ದಿನವೆಲ್ಲ ಅಲೆದಲೆದು, ಸೊಕ್ಕಿ ಮೆರೆದು ಸೊರಗಿ ಸೋತು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದ. ಒಂದು ಮನೆ. ಅದರ ಹೆಸರು “ಮಾಯಾಲಯ...

ಅವನ ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತಾ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ಪುರಾಣ, ವೇದಗಳು, ಕುರಾನ್, ಬೈಬಲ್‌ಗಳೇ ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅವನ್ಯಾವ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಓದಿದವನಲ್ಲ. ಯಾವ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವವನಲ್ಲ. ದೇವರಿದ್ದಾನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುವುದವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಹು...

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶವೃಕ್ಷವನ್ನು ಏರಿದ್ದನು. ಅವನ ಉಷ್ಣವಾದ ಕಿರಣಗಳು ದೇವಗಿರಿಯ ರಾಜಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಪ್ತಮಾಡುತ್ತಲಿದ್ದುವು. ಅತ್ತಿತ್ತ ಮೇಯುತ್ತಿದ್ದ ಗೋವುಗಳು ವೃಕ್ಷಛಾಯೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಮೆಲುಕಾಡುತ್ತಿದ್ದುವು; ಆಗಾಗ ಬಾಲಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತ, ಬೆನ್ನಮೇಲಿನ ...

ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಜಾವ, ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಕುಟೀರದ ವರಾಂಡದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಮುದುಕನಿಗೆ ಎಚ್ಚರವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಆರು ಅಂಗುಲ ಉದ್ದದ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ತನ್ನ ಬಿಳಿ ದಾಡಿಯ ರಾಶಿಯ ಮಧ್ಯೆ ತನ್ನ ಎಡಕೈಯ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ತೂರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಿಕ್ಕು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾ ಸೂರನ್ನು ದಿಟ್...

ಭರತಖಂಡ ಪುರಣೇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮಾನುವರ್ತಿಗಳಾದ, ವೀರತ್ವದಿಂದ ಕೀರ್ತಿವಂತೆಯರಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನೇಕರಿರುವರು. ತೇಜಸ್ವಿನಿಯಾದ ಕೈಕಾ ದೇವಿಯು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಮರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಹಾಯಕನಾದ ದಶರಥನ ಕಳಚಿ ಹೋದ ರಥಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೋಮಲ ಹಸ್ತಾಂಗುಳಿಯನ್ನು ಸಿಲುಕಿಸಿ, ತನ್ನ ವೀರಪತಿ...