ಕವಿಮಹೋನ್ನತಿ

ಇಂದು ರಾಜಸಭೆಯಲಿ ಗಾಯನವು ಧ್ವನಿಗೂಡಲಿಲ್ಲ,
ವೀಣೆ ಅಪಸ್ವರ ನುಡಿದು, ತಂದಿತು ಚಿತ್ತಚಾಂಚಲ್ಯ;
ಸ್ವರಕುಗ್ಗಿ ನುಡಿದುದ ಕಂಡು ರಾಜನಿಂತೆಂದ-
“ಕವಿವರ್ಯರೇಕಿಂದು ಚಪಲರಾಗಿರುವರೆಂದು.”
ಅರಸನಾನುಡಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಟುಗಾರ
“ಕವಿ ಎತ್ತೋ ಮನವ ಸರಿಸಿದಂತಿದೆ” ಯೆಂಬೀವಿಚಾರ.
ನಾಚಿದನು ರಾಜಕವಿ, ಈ ಉಪಹಾಸ ತಿಳಿದು
ಮುಗಿಸಿದನು ಗಾಯನವ ವೀಣೆ ಒಲ್ಲದು ಎಂದು.
“ಕಾಶ್ಮೀರಿ ನರ್ತಕಿಯ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯಲಿ” ಎಂದು
ಅರಸನಿತ್ತನು ಆಣತಿ ನರ್ತನಕೆ ಮುಂದು.
“ರೂಪಿಣಿಯ ನೋಡಿ ಸವಿಯಲಿ ಕವಿಯು”
ಎಂದು ನುಡಿದನು ಅರಸ, ಚಾಟಿನಲಿ ಎಣೆಯು
ನರ್ತಕಿಗೆ ಹೊರಟಿತು, ರಾಜನಾಮಂತ್ರಣ
ಕವಿಹೃದಯ ಒಡೆದಿತ್ತು ಕೇಳೀನಿರೂಪಣ
ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನವನು ಮನಸಿನೊಳಗಂದು
“ಎನ್ನ ಭಾವನೆ ಮುಂದೆ ಹೊರಗೆಡಹದಿರಲೆಂದು.”

ಝಣಝಣರ ನೂಪುರಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂತಲ್ಲಿ
ತಾಳಕ್ಕೆ ಒರೆಯಾಗಿ ಪೈಜಣವ ಬಾರಿಸಿದರಲ್ಲಿ
ಕವಿಮೊಗದಿಕೂಡಿತ್ತು ಬರಿ ಬವಣೆಶೂನ್ಯ,
ಮಿಂಚಿತ್ತು ಝಣರದನಿ ರಾಜಸಭೆಗಣ್ಯ
ರೂಪಮಾಧುರ್ಯ, ಕ್ರೀಡಿಸಿತು ರಾಜಸಭೆ
ಚಂಚಲಾಕೃತಿ ಬೆರಗು ವಂಚಿಸಿತು ಕವಿಪ್ರಭೆ;
ರಾಜನಿತ್ತನು ಚಂಚಲೆಗೆ ಕೊರಳಮಣಿಹಾರ
ಮಿಂಚುಹೊಳೆ ಧರಿಸಿದಳು ಮಣಿದು ಸ್ವೀಕಾರ.
* * *

ರಾಜಸಭೆಯಲಿ ಜರುಗಿತು ದಿನವಿಹೀ ನರ್ತನ,
ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಇತ್ತನವ ಕಾಣಿಕಾನೂತನ.
ಎಲ್ಲ ತುಂಬಿದರಲ್ಲಿ, ನರ್ತನಕೆ ಪ್ರೇಕ್ಷನಕೆ,
ಕೇಳದಾದರು ಯಾರು! ಕವಿ ಗಾಯನಾವಾದನಕೆ,
ಕವಿವರ್ಯ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು ಪದವಿ ಸಹಿಸದವನಾಗಿ,
ವೀಣೆ ಹೊರಟಿತು ಹಿಂದೆ ದಣಿಯ ಅನುವಾಗಿ;
ಮುಗಿಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿದವು ಬರಿ ಬವಣೆಶೂನ್ಯ,
ಮರುಗಿ ಸೊರಗಿದನವನು ರಾಜಾಶ್ರಯದಮಾನ್ಯ;
ದಿನಗಳುರಿಳಿತು ಹೀಗೆ, ಹಲವಾರು ವರ್ಷ,
ಮರೆಯದಾದನು ಅವನು ಆ ನೋವಗಾತ್ರ;
ಅಲೆದು ಬಳಲಿದನು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಪರ್ಯ೦ತ,
ತಿರುಗಿ ಸೇರಿದನವನು ಪುರಭವನ ಜಯವಂತ;
ಸುಳಿದುಬಂದಿತು ಹಿಂದೆ ಮೋಹಕದೃಶ್ಯ,
ಮರುಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದನವನು, ಕವಿರಾಜ ಆದರ್ಶ;
ಕೇಳಿಬಂದಿತು ಒಮ್ಮೆ ನೂಪುರಧ್ವನಿ ಮಂದಹಾಸ,
ಅದುವೆಗತಿಸಿತು ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸ;
ಮೊಗವೆತ್ತಿ ನೋಡಿದನು ಕವಿ, ರೂಪದರ್ಶನ
ಕಾಂತಿಹೀನಸ್ಫುರಣ ನರ್ತಕೀವರ್ತನ

“ನಾನೇ ನರ್ತಕಿ; ನಿನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿ” ಎಂದು ನುಡಿದಳಾರಮಣಿ
“ಬಂದೆಲ್ಲಿಗೆ ಕಾಣಬಯಸಲು” ಎಂದಳಾರೂಪಿಣಿ
“ಬಂದೆ ಏತಕೆ? ನೀನೆ, ಚಪಲಮತಿ”
“ಹೀನೆ! ಮರೆಯಾಗೆಂದು” ನುಡಿದನು ರಾಜಮಕುಟಪತಿ
“ರಾಜ ಸಿಲುಕಿದ ನಿನ್ನ ಅದ್ವಿತೀಮೋಹಜಾಲದಲಿ,
ನೀನೆ ಬೆಳೆಸಿದೆ ದೇಹ ಪೂರ್ಣಾಶ್ರಯದತೆಕ್ಕೆಯಲಿ;
ನಿನ್ನೀ ರೂಪ ಮರುಳರಲಿ ಉದರಾಶ್ರಯ,
ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿರುವೆ ನೀನೀ ಅತಿಶಯ;
ತೊಲಗು ತೊಲಗಿಲ್ಲಿಂದ, ಪ್ರಣಯವಿಕ್ರಯಿಣಿ!
ಮರೆಯುವೆನು ಈ ರೂಪಧಿಕ್ಕಾರ! ನೀ ಅಭಿಸಾರಿಣಿ!”
ಜರೆದು ನಡೆದುಬಿಟ್ಟನು, ಕವಿಯು; ನರ್ತಕಿಯ ತ್ಯಜಿಸಿ
ದೃಷ್ಟಾಂತ ಏಕವನು ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ;
ಮುಗಿದಿತ್ತು ಇಲ್ಲಿಗೆ, ನಿರಾಕರಣೆ ಪೂರ್ತಿ;
ಇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರೆಸಿದನು ರಾಜಕವಿಮಹೋನ್ನತಿ.
*****